***2
روند شکل‌گیری مجموعه بنا های مذهبی و غیرمذهبی
در طول زمان در بسیاری از شهرهای ایران بناهایی مجموعه‌ای ساخته شده که گروه ویژه‌ای را در معماری تشکیل می‌دهند. احداث اینگونه بناها سابقه‌ای بس طولانی دارد. کاوش ها و بررسی هایی که اخیرا در محوطه‌ها و مناطق باستانی ایران انجام شده، نشان می‌دهد که به دلایل گوناگونی مذهبی، نظامی و اقتصادی اینگونه مجموعه‌ها شکل گرفته و توسعه یافته‌اند.
ایجاد اینگونه مجموعه‌ها، عمدتا در بافت اصلی و مراکز شهرها به صورت سمبل به وجود می‌آید (مانند مجموعه مرقد حضرت معصوم در قم).
***3
اردبیل: بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی
این بقعه، شامل مجموعه‌ای از مقابر شاهزادگان و امرای دوره صفوی است که در شهر اردبیل احداث شده است.
***8
چینی‌خانه
این بنا به شکل چند ضلعی ساخته شده و گنبدی کوتاه و آجری روی آن قرار گرفته است.
***11
شهیدگاه: در جنب مقبره شیخ صفی، دو مقبره متعلق به سلطان حیدر و سلطان جنید وجود دارد که به دستور شاه اسماعیل صفوی در این مکان دفن شده‌اند.
مسجد جنت سرا: این مسجد به شکل هشت ضلعی، در ضلع شمالی صحن واقع شده است.
قم: مجموعه بنای حضرت معصومه (س)
مانند مجموعه بناهای حرم حضرت رضا (ع)، مجموعه دیگری در شهر قم احداث شد که از نظر معماری و تزیینات، در ردیف شاهکارهای هنری محسوب می‌شود.
***14
ری: مجموعه حضرت عبدالعظیم
مجموعه بناهای مذهبی حضرت عبدالعظیم، در ری نزدیک تهران واقع شده است. حضرت عبدالعظیم از نوادگان حضرت امام حسن مجتبی (ع) در قرن سوم هجری شهید و در ری، دفن شد.